تالاب بینالمللی شادگان، بزرگترین تالاب ثبتشده در فهرست تالابهای بینالمللی (رامسر سایت) با بیش از ۵۰۰ هزار هکتار مساحت در جنوب خوزستان قرار دارد که معیشت حداقل یکصد هزار نفر از اهالی، وابسته به آن است. این تالاب که از ۱۹۹۳ در فهرست قرمز تالابهای بینالمللی (مونترو) قرار دارد، پیش از این هم از صنایع فولاد و نیشکر و نفت و پتروشیمی و شیلات زخم خورده بود. واکنشها به ساخت پتروپالایش شادگان اما از دو سال پیش آغاز شد؛ زمانی که این پتروشیمی بدون داشتن مجوز و با وجود مخالفت ادارۀ کل منابع طبیعی و حفاظت محیطزیست خوزستان، خاکبرداری را با ماشینآلات سنگین شروع کرد.
خیانت در امانت؟
قانون حفاظت، احیاء و مدیریت تالابهای کشور، وزارت نیرو را متولی تعیین حریم و بستر تالابها و سازمان حفاظت محیطزیست را مسئول حفاظت از آنها اعلام کرده. حالا خبر رسیده است که در اقدامی بیسابقه و غیرمعمول، حد بستر تالاب شادگان با دستور «مخبر»، معاون اول رئیسجمهوری سابق و با فشارهای استانداری خوزستان، توسط سازمان آب و برق خوزستان کاهش یافته و این تغییرات بیضابطه با موافقت ادارۀ کل حفاظت محیطزیست خوزستان تأیید شده است؛ این کار در قالب مطالعاتی غیرشفاف تحت عنوان «بازنگری تعیین حد بستر و حریم تالاب شادگان» با هدف رفع موانع ساخت پتروپالایش شادگان و توسعۀ فولاد شادگان انجام گرفته. این درحالیست که تالاب شادگان، دارای مطالعاتی ۲۵ساله است و مطالعۀ دوبارۀ بستر و حریم آن مجاز نیست.
مطالعات ۲۵سالۀ تعیین حد بستر و حریم تالاب شادگان، در سال ۹۵ ابلاغ شد. طبق این مطالعات، پهنۀ تالاب ۲۸۲ هزار هکتار (بدون احتساب خوریات) تعیین شده بود؛ بنابراین در مقایسه با مساحت تالاب در مطالعات بازنگری که ۲۶۸ هزار هکتار اعلام شده، ۱۴ هزار هکتار کاهش یافته است
«محمد مخبر» معاون اول رئیسجمهور وقت، در نامهای به «محرابیان» وزیر نیروی سابق در تاریخ ۲۸ آذر ۱۴۰۲ به شمارۀ ۱۷۷۳۱۴ دستور داده: «وزارت نیرو مکلف است تا به بازنگری در تعیین بستر تالاب شادگان ظرف مدت سه ماه از ابلاغ اقدام و نتیجه را به معاونت اجرایی ریاستجمهوری اعلام نماید. مقتضی است در اسرع وقت اقدام لازم معمول و نتیجه به معاون محترم اجرایی رئیسجمهور و سرپرست نهاد اعلام گردد.»
آنطور که یک کنشگر محیطزیست که نخواست نامش ذکر شود، به «پیام ما» میگوید: «مطالعات ۲۵سالۀ تعیین حد بستر و حریم تالاب شادگان در سال ۹۵ ابلاغ شد. طبق این مطالعات، پهنۀ تالاب ۲۸۲ هزار هکتار (بدون احتساب خوریات) تعیین شده بود؛ بنابراین در مقایسه با مساحت تالاب در مطالعات بازنگری که ۲۶۸ هزار هکتار اعلام شده، ۱۴ هزار هکتار کاهش یافته است. حدود ۱۵ نقطه در غرب و شمال و شرق تالاب در این بازنگری تغییر کرده است. ادارۀ کل حفاظت محیطزیست خوزستان نیز اردیبهشتماه امسال این مطالعات را تأیید کرد و بدین ترتیب طرح پتروپالایش شادگان از بستر و حریم تالاب خارج شده است.»
