در حالی که شمار زائران اربعین حسینی هر روز رو به افزایش است و سیل عاشقان اباعبدالله از سراسر کشور به سمت گذرگاههای مرزی روانه شدهاند، نگرانیهای جدی درباره کمبود اتوبوس و مدیریت ناوگان حملونقل عمومی در این روزهای اوج، به واقعیتی ملموس و اضطراری تبدیل شده است.
طبق آمار رسمی ستاد اربعین، هنوز بیش از یک میلیون زائر ایرانی در عراق حضور دارند و بخش عمده آنها، طبق تجربه سالهای گذشته، در فاصله سه تا چهار روز مانده به اربعین و بهویژه روزهای بعد از آن، به مرزها سرازیر خواهند شد. این یعنی اگر همین امروز تدابیر جدی برای تأمین ناوگان حملونقل، مدیریت صفها و بهبود امکانات پایانهها اندیشیده نشود، احتمال قفلشدن مسیرهای بازگشت و معطلیهای طاقتفرسا در هوای گرم، بسیار بالا خواهد بود.
تجربه سالهای گذشته، از صفهای چند ساعته تا معطلیهای طولانی در گرمای طاقتفرسا، نشان میدهد که کوچکترین غفلت در برنامهریزی و تأمین ناوگان، میتواند این مسیر عاشقانه را با خاطرهای تلخ از رنج و انتظار همراه کند.
مرز مهران، بهعنوان شلوغترین پایانه مرزی اربعین، ظرفیت محدودی در پایانه مسافربری خود دارد. با افزایش ناگهانی حجم زائران، صفهای چند کیلومتری برای سوار شدن به اتوبوس یا حتی ورود به محوطه پایانه تشکیل میشود. در چنین وضعیتی، ازدحام شدید میتواند نه تنها سرعت انتقال مسافران را کاهش دهد، بلکه به بروز مشکلات امنیتی، بینظمی و حتی حوادث ناخواسته منجر شود.
مرز خسروی، به دلیل مسیر طولانیتر و عبور از مناطق کوهستانی، نیاز به هماهنگی بیشتری میان ناوگان دارد. اگر تعداد اتوبوسهای مستقر در این مرز به اندازه کافی نباشد، زائران مجبور میشوند ساعتها در هوای گرم و بدون امکانات رفاهی کافی منتظر بمانند. این معطلی در کنار خستگی مسیر و شرایط جسمانی نامناسب برخی زائران، خطر گرمازدگی و بیحالی را افزایش میدهد.
چذابه نیز با وجود امکانات نسبتا کمتر و زیرساخت محدودتر، اگر با موج بازگشت جمعیت انبوه روبهرو شود، بهسرعت از کنترل خارج خواهد شد. جادههای منتهی به این مرز نیز ظرفیت بالای تردد اتوبوسها را ندارند و کوچکترین توقف یا ترافیک میتواند ساعتها روند جابهجایی را مختل کند.
اما امسال، نشانههای این بحران زودتر از همیشه بروز کرده است. روز گذشته، مرز شلمچه شاهد نخستین موج اعتراض و گلایه زائرانی بود که پس از طی مسافت طولانی از استان هرمزگان، در گرمای شدید و زیر آفتاب سوزان، با نبود اتوبوس برای انتقال به مقصد خود روبهرو شدند. بسیاری از این زائران، از جمله سالمندان، زنان و کودکانی که همراه کاروانهای خانوادگی بودند، ساعتها در محوطه مرزی معطل ماندند و جز صبوری و انتظار، راه دیگری پیش رویشان نبود.
